Hiyarları Dikey Kafeslere Sarma ile Yer Tasarrufu

Hıyar yerde yayılırsa bir bitki kolayca bir metrekareyi kaplar. Yukarı doğru yönlendirdiğinizde aynı alanda üç-dört bitki yetiştirebilirsiniz. Hıyar trellis dikey sistemleri, küçük bahçelerin en hızlı geri dönüş veren yatırımıdır. Kurulumu bir öğleden sonra sürer, faydası ise tüm sezon devam eder. Meyveler havada asılı kalır, düzgün şekilde büyür, çürüme ve leke azalır. Aşağıda sistemi sıfırdan kurmayı, bitkiyi eğitmeyi ve sezon boyunca bakımı adım adım anlatıyorum.

Dikey yetiştirmenin sağladığı somut kazançlar

Karar vermeden önce ne kazandığınızı bilmek işe yarar. Dikey sistem sadece yer tasarrufu değildir.

• Alan: Yatayda 1 m² isteyen bitki, dikeyde 25-30 cm genişlik ile yetinir.
• Hava akımı: Yapraklar arasında hava dolaşır, külleme ve mildiyö baskısı düşer.
• Temiz meyve: Toprakla temas olmadığı için alt yüzey sararmaz, salyangoz izi kalmaz.
• Düz form: Asılı büyüyen hıyar kıvrılmaz, market görünümünde olur.
• Kolay hasat: Eğilmeden, yaprakları karıştırmadan toplarsınız. Gözden kaçan meyve azalır.
• Hedefli ilaçlama: Yaprak altına doğal karışımları püskürtmek çok daha rahat olur.

Gözden kaçmaması gereken tek dezavantaj: yukarıdaki yapraklar daha çabuk kurur. Sulama disiplini yerdeki bitkiye göre biraz daha sıkı olmalı.

Kafes seçimi ve kurulum

Hıyar sülükleriyle tutunur. Bu sülükler ince şeylere sarılmayı sever. Kalın direğe tek başına tırmanamaz, mutlaka ince bir tutunma yüzeyi gerekir.

Uygun seçenekler

• A-şeklinde ahşap kafes: İki çerçeve üstten birleşir, arasına ip ağı gerilir. Sağlam, taşınabilir. Altındaki gölgeye marul veya roka ekilebilir.
• Dik panel: Duvar ya da çit önüne yerleştirilen tel panel. En az yer kaplayan çözüm.
• Üçgen wigwam: Üç-dört çubuk tepede bağlanır. Saksı ve yükseltilmiş yatak için ideal.
• İp ağı: İki dikme arasına yatay teller, aralarına dikey sicimler. En ucuz yöntem.
• Tek sicim yöntemi: Serada üst çubuktan her bitkiye bir sicim indirilir. Bitki tek gövde halinde yukarı sarılır.

Kurulumda dikkat edilecekler

• Yükseklik 180-200 cm yeterli. Daha yükseğinde hasat için merdiven gerekir.
• Ağ göz açıklığı 10-15 cm olsun. Elinizin meyveye ulaşması gerekir.
• Direkleri toprağa en az 40 cm gömün. Yaz fırtınasında yüklü kafes devrilir.
• Kafesi tohum ekmeden önce kurun. Sonra kazık çakarken kökleri koparırsınız.
• Yönü kuzey-güney tutun ya da kafesi yatağın kuzey kenarına koyun. Böylece diğer sebzeleri gölgelemez.
• Metal tel yazın çok ısınır. Sıcak bölgede sicim veya ahşap tercih edin.

Dikim, eğitim ve budama

Kafes hazırsa sıra bitkiye gelir. Hıyar sıcak sever, toprak 15 °C üzerine çıkmadan ekim yapmayın.

1. Kafesin dibine 25-30 cm aralıkla ekim yapın. Dikeyde bu aralık yeterlidir.
2. Dikim çukuruna bir avuç olgun kompost karıştırın. Hıyar besin tüketimi yüksek bir bitkidir.
3. Fide 20-25 cm olunca gövdeyi elle kafese yaklaştırın ve yumuşak bir bezle gevşek bağlayın.
4. İlk günler her iki-üç günde bir kontrol edin. Yönünü şaşıran sürgünü nazikçe ağa yerleştirin.
5. Sülükler tuttuktan sonra bitki kendi başına ilerler.
6. Alt 40 cm'deki yan sürgünleri ve dişi çiçekleri koparın. Kök güçlenir, hava sirkülasyonu artar.
7. Bitki kafesin tepesine ulaştığında ana ucu kesin. Enerji yan sürgünlere ve meyveye gider.

Sarılırken ipi asla sıkı bağlamayın. Gövde kalınlaşır, sıkı bağ onu boğar. Bağı sekiz şeklinde atmak en güvenlisidir.

Sezon boyunca bakım

Dikey sistemde bitki daha yoğun çalışır. Su ve besin talebi de artar.

• Sulama: Kökün dibine, yavaş ve derin verin. Yaprakları ıslatmayın. Sıcak dönemde günaşırı, kavurucu haftalarda her gün gerekebilir.
• Malç: Dip kısmına 5 cm saman veya kuru yaprak serin. Nem tutar, sıçrayan toprakla bulaşan hastalığı önler.
• Besleme: İlk meyveler görülünce iki-üç haftada bir kompost çayı veya seyreltilmiş sıvı gübre uygulayın.
• Kontrol: Haftada bir yaprak altlarına bakın. Kırmızı örümcek ve yaprak biti burada başlar.
• Doğal müdahale: Erken fark edilen yaprak biti kuvvetli su püskürtmesiyle veya sabun çözeltisiyle temizlenir.
• Ağır meyve: Kavun, kabak gibi türlerde meyvenin altına file torba veya bez askı takın.
• Hasat: Meyveleri küçükken, iki-üç günde bir toplayın. Bitkide sararmış hıyar bırakırsanız yeni çiçek üretimi durur.

Aynı sistemle yetişen diğer bitkiler