Balkon Serasında Su Tahliyesi ve Drenaj Sorunlarını Çözme

Balkon serası küçük bir alanda büyük bir sorunla gelir: su. Saksı sayısı arttıkça, her sulamada litrelerce su tabana iner. Kapalı bir seranın içinde bu su buharlaşmakta zorlanır. Kirişte nem, komşunun balkonuna sızıntı, kök çürüklüğü ve sinek problemi hızla başlar. İyi kurulmuş bir balkon drenaj sistemi bunların hepsini baştan önler. Karmaşık bir iş değil; sadece suyun nereye gittiğini bilinçli olarak planlamak gerekiyor.

Sorunun kaynağını doğru okumak

Balkonda su sorunu üç ayrı yerden çıkar. Hangisiyle uğraştığınızı ayırmadan çözüm bulamazsınız.

• Saksı içi drenaj: Su topraktan çıkamıyor. Belirti: sulamadan iki gün sonra yüzey hâlâ çamurlu, koku var.
• Yüzey drenajı: Su saksıdan çıkıyor ama balkon zemininde birikiyor. Belirti: göllenme, kireç lekeleri, kaygan zemin.
• Yapısal drenaj: Balkonun kendi süzgeci tıkalı veya eğim ters. Belirti: su duvar dibine doğru akıyor.

İlk iş balkona bir bardak su dökmek. Suyun hangi yöne aktığını izleyin. Süzgece gidiyorsa şanslısınız. Duvara veya kapı eşiğine gidiyorsa saksı yerleşimini buna göre kurgulamanız gerekir.

Hızlı bir test

1. Saksıyı boş bir kovanın üzerine koyun.
2. Bir litre su dökün.
3. Suyun altta görünmesi 10 saniyeden uzun sürüyorsa harç sıkışmış demektir.
4. Su hiç gelmiyorsa delikler tıkalı veya kök yumağı tabanı kapatmış.

Saksı seviyesinde drenaj katmanı

Her şey tek bir saksıda başlar. Doğru kurulan saksı, zemine sadece temiz ve kontrollü miktarda su bırakır.

• Delik sayısı: 5 litrelik saksıda en az 4 delik. Tek büyük delik yetmez, kök tarafından kapanır.
• Alt katman: Tabana 3-4 cm kalınlığında pomza, perlit iri tanesi veya kırılmış saksı parçası. Küçük çakıl da olur ama ağırlık yapar.
• Ayırıcı: Drenaj katmanı ile harç arasına bir kat agrotekstil veya sık dokulu tül. Toprağın aşağı süzülmesini engeller.
• Harç yapısı: Toprağın içine hacmen en az beşte bir oranında perlit veya iri kum. Sadece torf ve elenmiş bahçe toprağı sıkışır.
• Yükseltme: Saksıyı zemine tam oturtmayın. 2 cm'lik ayak, takoz veya mantar parçası koyun. Alt delikler nefes alır.

Kompost kullanıyorsanız olgunluğuna dikkat edin. Yarı olmuş kompost su tutar ve saksı tabanında hamurlaşır. Elenmiş, ufalanan, toprak kokan kompost ise drenajı iyileştirir. Kompost yapımıyla ilgili sayfalardaki olgunluk kriterlerine bakmakta fayda var.

Balkon zemininde su toplama düzeni

Saksılardan çıkan suyun tek bir yerde toplanması gerekir. Serbest akmaya bırakmak en kötü seçenek.

Üç kademeli çözüm

• Kademe 1 – Tabla: Her saksının altına derin tabla. Ama su tablada kalmasın; sulamadan 30 dakika sonra boşaltın. İçinde duran su hem kök boğar hem sivrisinek üretir.
• Kademe 2 – Toplama kanalı: Saksıları uzun bir plastik yalak veya pencere tipi uzun tabla içine sıralayın. Yalağın bir ucunu hafif alçak tutun. Su tek noktada birikir.
• Kademe 3 – Kova ve hortum: Yalağın alçak ucuna delik açın, kısa bir hortumla kapaklı kovaya bağlayın. Kovayı düzenli boşaltın. İçindeki su bir gün beklerse gübreli su olarak yeniden kullanılabilir.

Rafları kullanıyorsanız üst raftan gelen suyun alt raftaki bitkilerin yaprağına damlamasına izin vermeyin. Sürekli ıslak yaprak mantar hastalığı davetiyesidir. Her rafın altına ayrı tabla veya damla saptırıcı bir eğik plaka koyun.

Sera içinde fazla nemi yönetmek

Su tahliyesi sadece sıvı suyla ilgili değil. Kapalı balkon serasında havadaki nem de bir drenaj konusudur.

• Sabah sulayın. Akşam sulaması, gece boyunca içeride nemin asılı kalmasına yol açar.
• Sulamadan sonra 20-30 dakika üst havalandırmayı açın.
• Naylon yüzeyde biriken damlaların bitkilerin üzerine değil kenara akmasını sağlayacak şekilde örtüyü gerin. Gevşek örtü göbek yapar ve damlatır.
• Zemin mulçu kullanın ama sera içinde ince tutun. Kalın mulç kapalı ortamda kurumaz.
• Küçük bir çubuk higrometre işinizi kolaylaştırır. Sürekli %85 üstü nem, drenajın yetmediğini gösterir.

Sulama miktarını drenaja göre ayarlamak

Drenaj düzeni ne kadar iyi olursa olsun, aşırı su vermek sorunu geri getirir. Basit bir ölçü şu: verdiğiniz suyun yaklaşık onda biri kadarı altta görünüyorsa miktar doğrudur. Yarısı akıyorsa fazla veriyorsunuz.