Bahçe Planlaması ve Özel Tasarımı

Beş metrekarelik bir balkon da bahçedir. Yirmi metrekarelik bir arka avlu da. Alan küçüldükçe planlama daha çok önem kazanır. Çünkü küçük alanda yapılan her hata gözle görülür şekilde verimi düşürür. Yanlış yere dikilen tek bir domates, arkasındaki üç sırayı gölgede bırakabilir.

Bu rehber, küçük bahçe planlama işini kağıt üstünde başlatıp toprakta bitirmeniz için hazırlandı. Kürek almadan önce okuyun.

1. Alanı Tanıyın: Ölçmeden Çizmeyin

Plan, hayalden değil ölçümden başlar. Bir metre, kağıt ve kalem yeterli.

Güneşi takip edin

Bir gün ayırın. Sabah, öğle ve ikindi olmak üzere üç kez bahçeye çıkın. Gölgelerin nereye düştüğünü kabaca işaretleyin.

• Tam güneş (6 saat üstü): Domates, biber, patlıcan, kabak, fesleğen.
• Yarı gölge (3-5 saat): Marul, ıspanak, roka, maydanoz, pazı.
• Gölge (3 saatin altı): Nane, kuzukulağı, bazı süs bitkileri. Meyveli sebze beklemeyin.

Su ve geçiş yollarını not edin

Musluk nerede? Hortum kaç metre uzanıyor? Su kaynağından uzak köşeler her zaman ihmal edilir. Bunu baştan kabul edip o köşeye az bakım isteyen bitkileri koyun.

Rüzgârı ve duvarları hesaplayın

Güney veya batıya bakan duvarlar gündüz ısınır, gece ısı verir. Bu, sıcak sevenler için avantaj. Kuzey duvarının önü ise serin kalır; yaz ortasında yeşillik yetiştirmek için ideal.

2. Kağıt Üstünde Düzen Kurun

Kareli kağıt kullanın. Bir kare bir karış olsun. Basit ama işe yarar.

1. Sınırları çizin. Duvar, çit, korkuluk.
2. Sabit unsurları yerleştirin: kompost kutusu, su deposu, alet dolabı.
3. Geçiş yollarını ayırın. En az 40 cm. Eğilip çalışacaksanız 50 cm daha rahat.
4. Kalan alanı yatak (tarhlara) bölün.
5. Bitkileri boylarına göre dağıtın.

Yatak genişliği kuralı

Bir yatağın genişliği en fazla 120 cm olmalı. İki yandan uzandığınızda ortaya elinizin yetmesi gerekir. Tek taraftan erişilen bir yatakta 60-70 cm sınırdır. Toprağa basmamak, sıkışmayı önler.

Yükseklik sıralaması

Uzun bitkiler kuzeye, kısa bitkiler güneye. Böylece kimse kimsenin ışığını kesmez. Sırık domates, mısır, asma gibi yükselenler arka sıraya gider.

3. Dikey Düşünün, Alanı Çoğaltın

Küçük bahçenin en büyük kazancı yukarıdadır. Zemin biterse duvar başlar.

• Kafes ve ip sistemi: Salatalık, fasulye, bezelye yukarı tırmanır. Yerde 1 m² kaplayan salatalık, kafeste 30 cm'e sığar.
• Askılı saksılar: Çilek ve sarkan cherry domates için uygun.
• Basamaklı raflar: Fide yetiştirme ve yeşillik için pratik. Alt rafın gölgede kalacağını unutmayın.
• Duvar cepleri: Baharatlıklar burada mutlu olur. Ancak toprak hacmi az olduğu için daha sık sulama ister.

Bir uyarı: dikey sistemlerdeki toprak çabuk kurur. Sulama sıklığını yerdeki bitkilere göre değil, kaba göre ayarlayın.

4. Sıkı Ekim ve Komşuluk

Sıra arası boşluklarını klasik tarım ölçüleriyle değil, bitkinin olgun boyuyla planlayın. Yapraklar birbirine hafifçe değecek kadar yakın olmalı. Bu, toprağı gölgeleyip nemi korur ve yabani otu bastırır.

Ardıl ekim

Aynı toprak yılda iki üç kez ürün verebilir. Erken hasat edilen bir turp yatağına, hemen ardından fasulye ekilebilir. Bunun için ekim tarihlerini takvime yazmak gerekir; kafada tutulmaz.

Kenarlara çiçek koymak süs değil, işlevdir. Faydalı böcekleri çeker ve zararlı baskısını azaltır. Doğal çözüm arayan biri için ilk savunma hattı budur.

5. Kompost ve Toprağa Yer Ayırın

Planın en sık atlanan parçası kompost köşesidir. Küçük bahçede bile buna yer bulun.

• Kapalı kompost kutusu: 60x60 cm yeterli. Yarı gölgeye koyun.
• Vermikompost kovası: Balkon için en temiz seçenek. İç mekânda bile durur.
• Malç deposu: Kuru yaprak ve budama artıklarını biriktireceğiniz bir çuvallık alan.

Kendi kompostunu üreten bir bahçe, dışarıdan gübre almaz. Küçük alanda toprak yoğun çalışır ve hızlı yorulur. Her sezon sonu bir parmak kalınlığında kompost eklemek bu yorgunluğu giderir.

6. Uygulama Sırası

1. Ölçü ve güneş haritası çıkarın.
2. Yol ve yatak sınırlarını yere işaretleyin (ip veya kireçle).
3. Toprağı hazırlayın, kompost karıştırın.
4. Kalıcı yapıları kurun: kafes, kutu, sulama hattı.
5. Ekimi yapın. Uzunlardan kısalara doğru.
6. Malçlayın.
7. İlk iki hafta günlük gözl