Sezon Sonunda Bahçe Bakımı

Hasat bitti. Yapraklar sararmaya başladı. Bahçe yorgun görünüyor. İşte tam bu noktada çoğu bahçıvan aletleri kaldırıp baharı bekler. Oysa sonbahar bahçe hazırlığı, gelecek sezonun verimini belirleyen en önemli çalışmadır. Kışa temiz, beslenmiş ve korunmuş girmiş bir toprak, ilkbaharda size haftalar kazandırır.

Aşağıdaki adımları sırayla uygulayabilirsiniz. Hepsi bir günde bitmez. İki-üç hafta sonuna yayarsanız hem daha rahat çalışırsınız hem de hava koşullarına göre esneklik kazanırsınız.

1. Bahçeyi Boşaltma ve Temizlik

İlk iş, sezonu tamamlamış bitkileri sökmek. Domates, biber, patlıcan, fasulye gibi tek yıllıklar don gelmeden çıkarılmalı. Kökleriyle birlikte sökün. Toprakta kalan kökler kışın çürürken zararlı böceklere barınak olur.

• Sağlıklı bitki artıklarını parçalayıp kompost yığınına atın.
• Hastalıklı yaprak ve gövdeleri asla komposta koymayın. Külleme, mildiyö veya leke görülen kısımları ayrı torbaya alın.
• Yere düşmüş çürük meyveleri toplayın. Bunlar kışlayan zararlıların yumurta deposudur.
• Yabani otları kökünden çekin. Tohuma kaçmış olanları özellikle temizleyin.
• Destek çubuklarını, ipleri ve fide kaplarını yıkayıp kaldırın.

Temizlik sırasında hangi yatakta ne yetiştiğinizi bir deftere yazın. Ertesi yıl ekim nöbeti planlarken bu not çok işinize yarar. Bahçe planlaması konusundaki yazımızda bu döngüyü ayrıntılı anlatıyoruz.

2. Toprağı Beslemek ve Dinlendirmek

Bir sezon boyunca sebzeler topraktan azot, fosfor ve potasyum çekti. Şimdi geri verme zamanı. Sonbahar, organik maddeyi toprağa katmak için yılın en uygun dönemi. Çünkü kış boyunca yağmur ve mikroorganizmalar bu maddeyi sizin yerinize işler.

1. Yatak yüzeyini tırmıkla kabaca düzeltin.
2. Metrekareye 3-5 cm kalınlığında olgun kompost serin.
3. Elinizde yanmış hayvan gübresi varsa sonbaharda kullanın. Kışı toprakta geçirince yakma riski kalmaz.
4. Toprağı derin kazmayın. Çatalla hafifçe havalandırmak yeterli. Derin bellemek toprak yapısını ve solucan galerilerini bozar.
5. Üzerini malç ile kapatın.

Malç için sonbaharda malzeme boldur: kuru yapraklar, saman, ince dal parçaları, çim biçintisi. Yaprakları mümkünse çim biçme makinesiyle ezerek kullanın. Bütün yapraklar keçeleşip su geçirmez bir tabaka oluşturabilir. Malç konusunda ayrıntılı bilgi için işten çıkan malzemelerin kullanımını anlattığımız sayfaya göz atın.

Yeşil gübre alternatifi

Boş kalacak yataklara kışlık örtü bitkisi ekebilirsiniz. Fiğ, yonca, çavdar veya bakla iyi seçeneklerdir. Faydaları:

• Toprağı erozyona karşı korur.
• Baklagiller havadan azot bağlar.
• Yabani ot basmasını engeller.
• İlkbaharda biçilip toprağa karıştırılarak organik madde sağlar.

Ekim için ilk donlardan en az altı hafta önce davranın. Bitkinin kök salacak zamanı olmalı.

3. Çok Yıllıkları ve Ağaçları Kışa Hazırlamak

Meyve ağaçları, asmalar, çilekler ve süs bitkileri farklı ilgi ister.

Saksıdaki bitkileri duvar dibine, rüzgâr almayan bir köşeye toplayın. Saksı toprağı açık topraktan daha hızlı donar. Kalın kumaş veya kabarcıklı naylonla sarmak kökleri korur.

Bahçenin altyapısı

• Damlama hatlarını boşaltın. İçinde kalan su donunca boruyu çatlatır.
• Hortumu sarıp kapalı yere alın.
• Su varillerinin musluğunu açık bırakın.
• Budama makası ve kürekleri temizleyip yağlayın. Zımparalayıp bileyin.
• Sera örtüsünün yırtıklarını onarın, taşıyıcıları kontrol edin.

4. Kompost Yığınını Kışa Almak

Sonbahar, kompost için altın mevsimdir. Kahverengi malzeme (yaprak, kuru sap) bol bulunur. Mutfaktan gelen yeşil malzemeyle dengeleyin. Kaba oran üçte iki kahverengi, üçte bir yeşil.

• Yığını bir kez iyice karıştırın.
• Nem oranını kontrol edin: sıkılan avuç dolusu, birkaç damla su vermeli.
• Üzerini branda veya kalın samanla örtün. Yağmurun besin maddelerini yıkamasını engeller.
• Soğukta ayrışma yavaşlar. Panik yapmayın. Yığın hacim olarak büyükse iç sıcaklığını korur.

Kışın kapalı bir kovada mutfak atığı biriktirip haftada bir yığına eklemek pratik bir çözümdür. Kompost yapımının temellerini ve bitki besini üretme yöntemlerini anlattığımız yazılar bu dönemde tekrar okunmaya değer.

Kapanış

Sezon sonu bakımı emek ister ama karşılığını fazlasıyla verir. Temizlenmiş bir yatak, hastalık döngüsünü kırar. Kompost ve malçla örtülmüş toprak, ilkbaharda daha yumuşak ve daha canl